Pozostałe 15 lipca 2025

Premie w pracy – co się na nie składa?

Premie w pracy (pracownicze) i nagrody to znacznie więcej niż tylko dodatek do wynagrodzenia – to potężne narzędzie motywacyjne, które może realnie zwiększyć zaangażowanie zespołu i poprawić wyniki firmy.

Spis treści:

Premia a nagroda – kluczowe różnice w docenianiu pracowników

Choć w mowie potocznej często używane zamiennie, premia i nagroda to dwa odrębne pojęcia w kontekście wynagradzania. Zrozumienie tych różnic jest fundamentalne dla prawidłowego zarządzania systemem motywowania pracowników i budowania transparentnych zasad premiowania.

premie w pracy

Czym jest premia? Charakter premii a regulamin wynagradzania

Premia w pracy jest uznawana za regulaminowy składnik wynagrodzenia. Oznacza to, że jej zasady przyznawania są precyzyjnie określone z góry, zazwyczaj w umowie o pracę lub w wewnętrznym regulaminie wynagradzania. Kryteria przyznawania premii są ściśle powiązane z osiągnięciem konkretnych, mierzalnych celów. Może to być:

  • realizacja planów sprzedażowych ( wynikowa),
  • osiągnięcie określonego poziomu produktywności ( zadaniowa),
  • czy utrzymanie wysokiej obecności ( frekwencyjna).

Jeśli pracownik spełni te zdefiniowane warunki przyznawania premii, jej wypłata staje się obligatoryjna, a pracodawca jest zobowiązany do jej uiszczenia. Jest to więc premia roszczeniowa – pracownik, który spełnił wymogi, ma prawo do otrzymania premii.

Czym jest nagroda? Uznaniowy charakter premii

Z kolei nagroda ma charakter uznaniowy. Pracodawca może ją przyznać, ale nie ma takiego obowiązku. Nagroda jest formą dodatkowego docenienia i zazwyczaj przyznawana jest za wyjątkowe osiągnięcia, ponadprzeciętny wkład w rozwój firmy lub wzorowe wypełnianie obowiązków. Zgodnie z art. 105 Kodeksu pracy, pracodawca może przyznawać nagrody pracownikom za wzorowe wypełnianie obowiązków, przejawianie inicjatywy w pracy czy podnoszenie wydajności i jakości pracy.

Przykładowo, nagrody jubileuszowe są często formą uznania za długoletni staż. Ponieważ nagroda ma uznaniowy charakter premii, jej przyznanie nie jest regulowane żadnymi formalnymi kryteriami i zależy wyłącznie od decyzji pracodawcy.

Chcesz być na bieżąco z kadrami, płacami
i prawem pracy? Zapisz się do naszego newsletter`a i otrzymuj najważniejsze informacje prosto na swoją skrzynkę!

Zapisz się!

Rodzaje premii w pracy

Pracodawcy dysponują szerokim wachlarzem rodzajów premii, które mogą wprowadzać w swoich firmach w zależności od celów strategicznych i specyfiki organizacji. Skuteczny system premiowy pozwala na elastyczne premiowanie pracowników w oparciu o różnorodne czynniki.

Premia regulaminowa w umowie o pracę – roszczeniowy charakter

Premia regulaminowa to rodzaj dodatku do wynagrodzenia, którego zasady są ściśle określone w regulaminie pracy lub umowie o pracę. Aby była ona prawnie skuteczna, jej warunki przyznawania premii muszą być jasno i precyzyjnie określone w wewnętrznych dokumentach przedsiębiorstwa. Regulamin premiowania powinien zawierać informacje na temat kryteriów przyznawania premii, które pracownik musi spełnić, oraz dokładne zasady jej obliczania i wypłacania.

W praktyce oznacza to, że pracownik, który spełnia określone warunki, ma prawo domagać się jej wypłaty jako elementu wynagrodzenia. Jest to zatem premia roszczeniowa, a jej niewypłacenie przez pracodawcę może stanowić naruszenie umowy o pracę.

Dowiesz się więcej na temat zwolnienie lekarskiego na umowie zlecenie.

Premia uznaniowa w umowie o pracę

Premia uznaniowa jest natomiast rodzajem nagrody, dodatkowym wynagrodzeniem przyznawanym przez pracodawcę na podstawie jego swobodnej oceny pracy danego pracownika. W odróżnieniu od premii regulaminowej, premia uznaniowa nie jest ściśle określona w regulaminie pracy ani w umowie o pracę, co oznacza, że jej przyznanie zależy wyłącznie od uznania pracodawcy.

Decyzja o przyznawaniu premii uznaniowej może być podejmowana na podstawie różnorodnych czynników, takich jak wyjątkowe zaangażowanie (premia motywacyjna), wybitne osiągnięcia (premia indywidualna), czy też wkład w rozwój firmy (premia zespołowa).

Co ważne, premia uznaniowa ma charakter nieobowiązkowy, co oznacza, że pracownik nie może domagać się jej wypłaty na drodze roszczenia, a jej przyznanie nie jest gwarantowane. Otrzymanie premii uznaniowej zależy od wielu czynników, stąd określenie „premia uznaniowa zależy”.

Zasady premiowania: Jak ustalić kryteria i regulamin przyznawania premii?

Efektywny system premiowy wymaga nie tylko zrozumienia różnic między rodzajami premii, ale przede wszystkim ustalenia jasnych i transparentnych zasad premiowania.

Ustalanie kryteriów przyznawania premii

Zasady dotyczące przyznawania premii regulaminowej powinny być precyzyjnie opisane w umowie o pracę bądź w przepisach wewnątrzzakładowych, takich jak regulamin wynagradzania czy w ramach układu zbiorowego pracy. Muszą być one jasne, przejrzyste i nie mogą dyskryminować pracowników. Jasno określone kryteria przyznawania premii pozwalają pracownikom zrozumieć, jakie działania i osiągnięcia są wymagane, aby otrzymać premię, co buduje poczucie sprawiedliwości i sprzyja motywowaniu pracowników. Ważne są wszelkie kwestie dotyczące przyznawania premii.

Jak obliczyć wysokość premii?

Określanie wysokości premii może odbywać się na kilka sposobów:

  • stała kwota – pracownik może otrzymać określoną sumę pieniędzy (np. 200 zł) po spełnieniu konkretnych warunków, takich jak osiągnięcie miesięcznego celu sprzedażowego (premia wynikowa).
  • procent wynagrodzenia zasadniczego – premia jest ustalana jako procent od wynagrodzenia zasadniczego pracownika (np. 10% miesięcznego wynagrodzenia).
  • widełki – określa się przedział, w ramach którego premia może być przyznana (np. od 5% do 15% miesięcznego wynagrodzenia), w zależności od osiągniętych wyników lub spełnionych kryteriów. Przykładem jest premia prowizyjna.
  • premia roczna – wypłacana raz w roku, często jako podsumowanie całorocznych osiągnięć.

Premie a wynagrodzenie chorobowe i opodatkowanie

Wiele pytań dotyczy wpływu premii przyznawanych pracownikom na inne świadczenia pracownicze oraz kwestii podatkowych.

Czy premia wlicza się do chorobowego?

Podstawą wymiaru wynagrodzenia chorobowego jest przeciętne miesięczne wynagrodzenie, wypłacane pracownikowi przez 12 miesięcy poprzedzających miesiąc, w którym wystąpiła niezdolność do pracy. Zgodnie z art. 41 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, do tego wynagrodzenia wlicza się nie tylko wynagrodzenie zasadnicze, ale również premia, jeżeli spełnia określone warunki.

Przede wszystkim musi być to element wynagrodzenia za pracę, który jest regularnie wypłacany pracownikowi. Oznacza to, że nieregularne, jednorazowe nagrody czy bonusy nie są brane pod uwagę przy obliczaniu wynagrodzenia chorobowego. Istotne jest również, aby premie i prowizje były pomniejszane za czas niezdolności do pracy – tylko wtedy mogą zostać uwzględnione w podstawie wymiaru wynagrodzenia chorobowego.

Czy premia jest opodatkowana?

Tak, premie dla pracowników, podobnie jak ich zasadnicze wynagrodzenie, podlegają opodatkowaniu oraz stanowią podstawę do naliczenia składek na ubezpieczenie społeczne (ZUS). Zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, premie są traktowane jako składnik wynagrodzenia za pracę. Oznacza to, że przy ich wypłacaniu pracodawca jest zobowiązany do odprowadzenia odpowiednich podatków oraz składek.

Co oprócz premii i nagród? Inne świadczenia pracownicze

Poza premiami i nagrodami, wynagrodzenie pracowników może obejmować szereg innych dodatków, których charakter zależy od specyfiki wykonywanej pracy i zajmowanego stanowiska. Do najczęściej spotykanych dodatków należą:

  • dodatek funkcyjny
  • dodatek za pracę w nocy
  • dodatek za pracę w warunkach szkodliwych
  • prowizja
  • dodatek za staż pracy
  • dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych

Premia w pracy a elektroniczna ewidencja czasu pracy

Nowoczesne narzędzia do zarządzania kadrami, takie jak systemy do elektronicznej ewidencji czasu pracy, oferują wsparcie w zarządzaniu premiami. Wiele z nich pozwala na dodawanie zarówno premii uznaniowej, jak i regulaminowej, bezpośrednio do ewidencji czasu pracy. Dzięki temu informacje dotyczące przyznawania premii są przechowywane w jednym miejscu wraz z innymi danymi dotyczącymi obecności i czasu pracy.

Umożliwia to łatwe i szybkie eksportowanie tych danych do programów kadrowo-płacowych, co znacząco upraszcza procesy związane z naliczaniem wynagrodzeń. Integracja ewidencji czasu pracy z systemem kadrowo-płacowym eliminuje potrzebę ręcznego wprowadzania danych, minimalizując ryzyko błędów i zwiększając efektywność pracy działu kadr. Zautomatyzowanie tego procesu pozwala zaoszczędzić czas i zasoby, które mogą być przeznaczone na inne, strategiczne działania związane z premiowaniem pracowników.

Skontaktuj się z ekspertem!

Chcesz uzyskać poradę od naszego eksperta? Skontaktuj się z nami już teraz i otrzymaj fachowe wsparcie! Nasi eksperci są gotowi pomóc Ci rozwiązać Twoje problemy i osiągnąć sukces.

Dyrektor Finansowa

Podobne wpisy